مواد ترمیمی
بلیچینگ
سکشنال ماتریکس در دندانپزشکی
مقدمه
در ترمیمهای کامپوزیتی کلاس II، بازسازی صحیح دیواره پروگزیمال و ایجاد تماس بیندندانی مناسب یکی از حساسترین مراحل درمان محسوب میشود. کوچکترین خطا در این مرحله میتواند منجر به گیر غذایی، التهاب لثه، پوسیدگی ثانویه و نارضایتی بیمار شود. به همین دلیل انتخاب سیستم ماتریکس مناسب نقش بسیار مهمی در موفقیت نهایی درمان دارد. با پیشرفت تکنیکهای ترمیمی و افزایش استفاده از کامپوزیتهای خلفی، نیاز به سیستمی دقیقتر و قابلکنترلتر بیش از گذشته احساس شد. در همین راستا سکشنال ماتریکس به عنوان یک راهکار مدرن و کارآمد وارد دندانپزشکی ترمیمی شد و به سرعت جایگاه ویژهای در کلینیکها پیدا کرد.
سکشنال ماتریکس چیست؟
سکشنال ماتریکس (Sectional Matrix System) سیستمی پیشرفته برای بازسازی دیوارههای بیندندانی در ترمیمهای کلاس II است که بهصورت قطعهای (سکشنال) طراحی شده و برخلاف ماتریکسهای نواری سنتی، فقط ناحیه موردنظر را درگیر میکند. این سیستم معمولاً از بند فلزی آناتومیک، رینگ جداکننده و وج تشکیل شده و هدف اصلی آن ایجاد کانتور طبیعی و نقطه تماس ایدهآل بین دندانهاست. بندهای سکشنال بسیار نازک طراحی میشوند تا ضخامت آنها باعث باز ماندن بیش از حد تماس نشود. رینگها با ایجاد نیروی الاستیک کنترلشده، دندانها را به میزان بسیار جزئی از هم جدا میکنند تا پس از برداشتن سیستم، تماس محکم و فیزیولوژیک برقرار شود. طراحی آناتومیک بندها کمک میکند انحنای طبیعی دیواره پروگزیمال بهدرستی بازسازی شود. این ویژگی باعث میشود نیاز به اصلاح فرم پس از اتمام ترمیم به حداقل برسد. سکشنال ماتریکسها معمولاً از فولاد ضدزنگ یا آلیاژهای مقاوم ساخته میشوند تا هم انعطاف مناسب و هم استحکام کافی داشته باشند. برخی سیستمها دارای بندهای از پیش کانتور شده هستند که تطابق دقیقتری ایجاد میکنند. در مجموع، این سیستم برای افزایش دقت، سرعت و کیفیت ترمیمهای خلفی طراحی شده است و امروزه به یکی از استانداردهای درمانی در دندانپزشکی ترمیمی تبدیل شده است.
چرا استفاده از سکشنال ماتریکس اهمیت دارد؟
اهمیت سکشنال ماتریکس در این است که ایجاد تماس بیندندانی مناسب یکی از مهمترین فاکتورهای موفقیت در ترمیمهای کلاس II محسوب میشود، زیرا تماس ضعیف میتواند باعث گیر غذایی مزمن، التهاب و خونریزی لثه، تحلیل استخوان بیندندانی، ایجاد پوسیدگی ثانویه در ناحیه پروگزیمال، تغییر در پوزیشن دندانها، ایجاد حساسیت پس از درمان، کاهش رضایت بیمار از نتیجه کار، افزایش نیاز به اصلاح و پالیش مجدد و در نهایت کاهش طول عمر ترمیم شود، در حالی که یک سیستم سکشنال استاندارد با ایجاد جداسازی کنترلشده و کانتور آناتومیک صحیح، تمامی این ریسکها را به حداقل میرساند و کیفیت نهایی درمان را به شکل محسوسی افزایش میدهد.
اجزای سیستم سکشنال ماتریکس
بند سکشنال (Sectional Band)
بند سکشنال یک نوار فلزی بسیار نازک و انعطافپذیر است که بهصورت آناتومیک طراحی شده تا فرم طبیعی دیواره پروگزیمال دندان را بازسازی کند. ضخامت کم این بندها باعث میشود پس از برداشتن سیستم، تماس بیش از حد باز ایجاد نشود. طراحی کانتور شده آن کمک میکند محدب بودن طبیعی سطح بیندندانی حفظ شود. بندها در سایزها و ارتفاعهای مختلف تولید میشوند تا متناسب با نوع حفره و موقعیت دندان انتخاب شوند. جنس آنها معمولاً از فولاد ضدزنگ با کیفیت بالا است تا در عین انعطاف، مقاومت کافی داشته باشند و در حین کار تغییر شکل ندهند.
رینگ سکشنال (Separation Ring)
رینگ سکشنال قطعهای فنری و الاستیک است که روی بند قرار میگیرد و با ایجاد نیروی جداکننده ملایم، دندانها را به میزان بسیار کم از هم فاصله میدهد. این جداسازی موقتی باعث میشود پس از برداشتن رینگ، تماس بیندندانی محکم و طبیعی برقرار شود. رینگها معمولاً از آلیاژهای نیکل-تیتانیوم یا فولاد فنری ساخته میشوند تا خاصیت ارتجاعی پایدار داشته باشند. طراحی ارگونومیک آنها باعث ثبات مناسب حین کار و جلوگیری از جابهجایی بند میشود. کیفیت رینگ نقش بسیار مهمی در ایجاد کانتکت ایدهآل دارد.
وج (Wedge)
وج قطعهای کوچک معمولاً از جنس چوب یا پلاستیک است که در ناحیه لثهای بین دندانها قرار میگیرد. وظیفه اصلی آن تثبیت بند سکشنال و جلوگیری از نشت مواد ترمیمی به ناحیه زیرلثهای است. علاوه بر این، وج با ایجاد تطابق بهتر بند در ناحیه سرویکال، به کاهش اورهنگ کمک میکند. وجها در سایزها و اشکال مختلف طراحی میشوند تا متناسب با آناتومی فضای بیندندانی انتخاب شوند. انتخاب صحیح سایز وج تأثیر مستقیمی بر کیفیت لبه سرویکال ترمیم دارد و از بروز مشکلات لثهای پس از درمان جلوگیری میکند.
مزایای سکشنال ماتریکس نسبت به ماتریکسهای سنتی
ایجاد کانتکت قویتر
کاهش زمان اصلاح پس از ترمیم
تطابق بهتر با آناتومی دندان
کنترل بهتر در ترمیمهای وسیع
مناسب برای ترمیمهای کامپوزیتی مدرن
به همین دلیل امروزه در بسیاری از کلینیکهای دندانپزشکی، سکشنال ماتریکس جایگزین سیستمهای قدیمی شده است.
نکات مهم هنگام استفاده از سکشنال ماتریکس
انتخاب سایز مناسب بند اهمیت زیادی دارد
قرارگیری صحیح وج از نشت جلوگیری میکند
اطمینان از نشستن کامل رینگ برای ایجاد جداسازی کافی ضروری است
در ترمیمهای وسیع، استفاده از بندهای آناتومیک توصیه میشود
رعایت این نکات باعث افزایش کیفیت نهایی ترمیم خواهد شد.